Zanim podejmiesz decyzję, zobacz drukarkę w akcji i dowiedz się, która technologia najlepiej sprawdzi się w Twojej firmie.

Umów prezentację Sklep online Generator kodów 2D zgodny z GS1

Nasz Blog

System kaucyjny a znakowanie butelek i puszek — co wynika z ustawy, a co z umowy z operatorem

22 lipca, 2026

System kaucyjny działa, a wokół oznakowania butelek i puszek narosło sporo wymagań, o których mówi się „tak każe ustawa". Część z nich rzeczywiście wynika z przepisu. Część to wytyczne ministerstwa w trybie zaleceń, a część — warunki umowne operatora systemu. Dla producenta to różnica praktyczna: inaczej wygląda spór o niezgodność z ustawą, a inaczej o niezgodność z umową.

Stan prawny na 22 lipca 2026. Poniżej rozdzielamy to, co wynika wprost z przepisu, od naszej oceny technicznej. Przepisy wykonawcze do części obowiązków wciąż nie zostały przyjęte — przy zmianach aktualizujemy ten materiał.

Co mówi przepis

Podstawa: ustawa z 13 czerwca 2013 r. o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, rozdział o systemie kaucyjnym. Wysokość kaucji reguluje rozporządzenie (Dz.U. 2024 poz. 1046).

Zakres: butelki jednorazowe PET do 3 l, puszki metalowe do 1 l, butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l.
Kaucja: 50 gr (PET, puszka), 1 zł (szkło wielokrotnego użytku).
Obowiązek oznakowania (art. 40l ust. 1) — spoczywa na wprowadzającym produkty w opakowaniach na napoje oraz wprowadzającym bezpośrednio.
Wzór oznakowania (art. 40l ust. 2) — określa załącznik nr 4 do ustawy.
Okres przejściowy — zakończony; wprowadzanie bez znaku było możliwe najdłużej do 31.12.2025, a zapasy z tego okresu mogły być sprzedawane do wyczerpania.

To praktycznie cała treść ustawowa dotycząca oznakowania. Artykuł 40l ma dwa ustępy: obowiązek i odesłanie do wzoru.

Co NIE jest przepisem, choć bywa tak przedstawiane

„Znak musi być wyraźny, czytelny i trwały, kontrastować z tłem." To sformułowanie pochodzi z komunikatu resortu klimatu i użyto w nim trybu „powinien". Jest to zalecenie dobrej praktyki, nie litera ustawy. Warto je stosować — ale to nie to samo co wymóg ustawowy.
„Każdy produkt musi mieć nowy, unikalny kod EAN." Wymóg pochodzi z wytycznych operatora systemu i rekomendacji GS1. Ustawa nie reguluje kodowania kreskowego. Traktuj to jako zobowiązanie umowne i sprawdź w swojej umowie, bo operatorzy mogą mieć różne wymagania.
Konkretne wymiary znaku i limity masy naklejek — pochodzą z wytycznych jednego operatora, nie ze źródła urzędowego.
Rozszerzenie systemu na kartony po napojach, szkło jednorazowe czy małe butelki alkoholu — na dziś zapowiedzi i postulaty, bez opublikowanego projektu ustawy.

Nie piszemy tego, żeby zniechęcać do stosowania zaleceń — czytelny, trwały znak i poprawnie zakodowany EAN są w interesie producenta, bo automat zwrotny musi je odczytać. Chodzi o to, żeby wiedzieć, na co się powołujesz.

Co z tego wynika dla znakowania — nasza ocena

Uwaga: poniższe to wnioski praktyczne serwisu, a nie treść przepisu. Rozporządzenie nie narzuca ani konkretnej technologii druku, ani konkretnego nośnika danych.

Automat zwrotny czyta kod i podejmuje decyzję w ułamku sekundy. Z naszej praktyki liczą się trzy rzeczy:

Czytelność kodu w warunkach rzeczywistych — butelka bywa wilgotna, pognieciona i zabrudzona. Nadruk, który wygląda dobrze na linii, nie zawsze czyta się po drodze do automatu. Warto sprawdzać kod weryfikatorem, a nie wzrokiem.
Trwałość na mokrym i zimnym podłożu — butelki schodzą z rozlewni zaroszone. Tusz dobiera się do podłoża i wilgoci; przy szkle zwrotnym dochodzi wymóg, żeby oznaczenie zachowywało się przewidywalnie w myjce.
Stabilność przy prędkości linii — im szybciej idzie taśma, tym łatwiej o rozjeżdżający się kod. Czujnik prędkości (enkoder) utrzymuje stałą szerokość kresek niezależnie od wahań tempa.

Opisaliśmy to szczegółowo na przykładzie wdrożenia, w którym skanowalność kodów wzrosła z 92% do 99,6%.

Najczęściej zadawane pytania

Jakie opakowania obejmuje polski system kaucyjny?

Butelki jednorazowe z PET do 3 litrów, puszki metalowe do 1 litra oraz butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra. Wysokość kaucji określa rozporządzenie (Dz.U. 2024 poz. 1046): 50 gr dla butelek PET i puszek oraz 1 zł dla szkła wielokrotnego użytku.

Kto ma obowiązek oznakować opakowanie znakiem kaucji?

Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi (art. 40l) nakłada ten obowiązek na wprowadzającego produkty w opakowaniach na napoje oraz wprowadzającego bezpośrednio. Wzór oznakowania określa załącznik nr 4 do ustawy. Obowiązek nie spoczywa na drukarni etykiet ani na operatorze systemu.

Czy przepis określa minimalny rozmiar znaku kaucji?

Ustawa tego nie reguluje — art. 40l zawiera wyłącznie obowiązek oznakowania i odesłanie do wzoru z załącznika. Wymagania dotyczące wielkości, kontrastu czy trwałości pojawiają się w komunikatach ministerstwa jako zalecenia oraz w wytycznych operatorów systemu jako warunki umowne. To ważne rozróżnienie przy sporze.

Czy każdy produkt w systemie kaucyjnym musi mieć nowy kod EAN?

To wymóg wynikający z wytycznych operatora systemu i rekomendacji GS1, a nie z ustawy. Ustawa reguluje znak kaucji, nie kodowanie kreskowe. Parametry mogą różnić się między operatorami — warunki sprawdzaj w swojej umowie.

Do kiedy trwał okres przejściowy na oznakowanie?

Wprowadzanie produktów bez znaku systemu kaucyjnego było możliwe przez trzy miesiące od przystąpienia do systemu, nie dłużej niż do 31 grudnia 2025 r. Zapasy wprowadzone w tym okresie mogły być sprzedawane do wyczerpania.

Czy kaucja obejmie kartony po mleku i sokach albo szkło jednorazowe?

Takie rozszerzenia pojawiają się w zapowiedziach i postulatach branżowych, ale na 22 lipca 2026 r. nie ma opublikowanego projektu ustawy, który by je wprowadzał. Nie warto opierać planów produkcyjnych na zapowiedziach.